DELTA-ն ստարտափի 16-շաբաթյա ինկուբացիոն ծրագիր է երիտասարդների համար, ովքեր ցանկություն ունեն ստարտափ հիմնելու, բայց դեռ չեն գտել վալիդացված խնդիր եւ կարիք ունեն ամրապնդելու իրենց ձեռնարկատիրական ու անձնային հմտությունները։
Ծրագիրը մասնակցին տանում է հիմնադրի ամբողջ սկզբնական ճանապարհով՝
- գտնել իրական խնդիր
- վալիդացնել այն հաճախորդի հետ
- կազմել թիմ
- մշակել լուծման ու MVP-ի ամբողջական կոնցեպտը
- pitch անել
Զուգահեռ՝ զարգացնում ենք մասնակցի ոչ տեխնիկական, անձնային հմտությունները։ Չափումների արդյունքը ներկայացվում է վերջում՝ անհատական Talent Report-ով։
Չիրացված ներուժ
Ըստ CB Insights-ի ուսումնասիրությունների (2019 եւ 2026), ի թիվս այլ կարեւոր պատճառների, ստարտափերի ձախողման հիմնական պատճառներից են.
01Շուկայում պահանջարկի բացակայություն
Կառուցվում է լուծում մի խնդրի համար, որ շուկան բավարար ուժգնությամբ չունի։
02Կապիտալի չնախատեսված սպառում
Ռեսուրսն այրվում է ավելի շուտ, քան մոդելը դառնում է կայուն։
03Սխալ թիմ եւ թիմային աշխատանք
Մարդիկ, ովքեր չպիտի միասին լինեին, կամ չգիտեն միասին արդյունավետ աշխատել։
Այս պատճառների հիմքում ընկած է հիմնադիրների ձեռնարկատիրական եւ անձնային հմտությունների թերացումը՝
- քննադատական ու ռազմավարական մտածողություն
- հաճախորդի հետ խոսելու եւ նրա իրական կարիքը բացահայտելու ունակություն
- էմոցիոնալ ինտելեկտ ու սթրեսակայունություն
- արդյունավետ թիմային աշխատանք
Հայաստանում ապրող հարյուրավոր երիտասարդներ ունեն բավարար մասնագիտական փորձ, ցանկություն եւ ժամանակ ձեռնարկատիրությամբ զբաղվելու համար։ Բայց նրանք կա՛մ այդպես էլ չեն սկսում՝ անորոշության պատճառով, կա՛մ սկսելուց կարճ ժամանակ անց ձախողում են՝ գիտելիքի ու հմտության թերացման պատճառով։
Հիմնադրի ճանապարհը՝ հմտության զարգացման հետ միասին
DELTA-ն միտված է լուծել հենց այդ խնդիրները՝ մասնակցին անցկացնելով ստարտափ հիմնելու ամբողջ սկզբնական ճանապարհով, հետեւյալ քայլերով.
01Խնդիր գտնել
Դաշտային աշխատանք ընտրված ոլորտում. իրական խնդիրներ՝ մասնագետների, փորձագետների հետ ձայնագրված զրույցներից եւ համացանցի բաց հասանելի տեղեկատվությունից, ոչ ենթադրություններից։
02Վալիդացնել
Պոտենցիալ հաճախորդների հետ հարցազրույցների միջոցով համոզվել՝ խնդիրը իրո՞ք առկա է եւ ա՞յն չափով, որ հաճախորդները պատրաստ են վճարել դրա համար։
03Թիմ
Մասնակիցներին տրվում է գիտելիք եւ ուղղորդում՝ թիմակիցներ գտնելու, նրանց հետ համագործակցության մանրամասները հստակ սահմանելու եւ փաստաթղթավորելու գործում։ Մասնակիցները կարող են թիմ կազմել ծրագրի ներսում՝ մյուս մասնակիցների հետ, ծրագրից դուրս՝ այլ մարդկանց հետ, ինչպես նաեւ ունեն հնարավորություն միայնակ հասնել ծրագրի ավարտին եւ դրանից հետո թիմ կազմել։
04Լուծման կոնցեպտ
Մշակվում է լուծման ամբողջական եւ MVP տարբերակի կոնցեպտը՝ հետագծելի եւ իրագործելի, ոչ երեւակայական։
05Ելույթ
Մասնակիցը ներկայացնում է ամբողջը՝ խնդիր, ապացույց, թիմ, լուծում եւ MVP կոնցեպտ՝ հստակ ու պաշտպանելի ձեւով։
Գիտահեն պրոդուկտներ
Ծրագրի ընթացքում մասնակիցները հանդիպում են հայ գիտնականների հետ՝ բացահայտելու նրանց հայտնագործություններն ու տեխնոլոգիաները, որոնք հնարավոր է վերածել կենսունակ պրոդուկտի, եւ պայմանավորվում են դրանք զարգացնել միասին։ Նորարարությունը գալիս է գիտնականից. այն պահանջված պրոդուկտ դարձնելը, ներդրում ապահովելն ու վաճառքը՝ ծրագրի մասնակիցներից։
Զուգահեռ պատրաստում ենք հենց մարդուն
Մեխանիկան կառուցում է ստարտափը։ Բայց հիմնադիրը այն մարդն է, ով պիտի դիմանա այդ մեխանիկային։ Ուստի ողջ 16 շաբաթ, զուգահեռ ինկուբացիային, աշխատում ենք հենց մարդու վրա՝ մարդկային ինտելեկտի չորս ուղղությամբ։ Ամեն ուղղություն չափվում է before/after վարքային ցուցիչներով, ոչ ինքնագնահատումով։
Դատողություն ապացույցի վրա
Քննադատական ու ռազմավարական մտածողություն, արագ որոշում փաստի, ոչ սովորության հիման վրա, ստեղծարարություն սահմանափակման տակ։
Ինքն ու սթրեսը
Ինքնաճանաչում, սթրեսակայունություն, մերժման հետ աշխատանք — հիմնադրի ամենահաճախ դիմացկունությունը փորձող դաշտը։
Մարդ մարդու հետ
Ակտիվ լսում, թիմ եւ կոնֆլիկտ, առաջնորդություն հենց այն պահին, երբ որոշում պիտի կայացվի եւ ինչ-որ մեկը պիտի ստորագրի։
Ասել այնպես, որ լսեն
Storytelling՝ ապացույցի շղթայով, հանրային խոսք ճնշման տակ, եւ հաճախորդի հետ արդյունավետ հաղորդակցում։
Ելքին մասնակիցը ստանում է անհատական Talent Report՝ before/after պրոֆիլ, ամրագրված RCI-ով (reliable change index) եւ ≥2 անկախ աղբյուրի triangulation-ով։ Ոչ AI-գեներացված տոկոսներ, ոչ ինքնագնահատում — չափված վարքային փոփոխություն։ Սա այն կտորն է, որ Հայաստանում ոչ մի ինկուբատոր այսօր չի տալիս։
Ինչով է սա տարբեր արդեն եղածից
Հայաստանում ինկուբացիա արդեն կա, եւ մեծ մասը՝ ուժեղ բրենդով ու հաճախ անվճար։ Անազնիվ կլիներ ասել, թե դրանք թույլ են։ Չեն։ Տարբերությունը ուրիշ տեղ է.
Ուժեղ ծրագրեր են, հիմնականում tech-ուղղվածությամբ, հաճախ անվճար։ Բայց պահանջում են ստարտափի առկա գաղափար եւ թիմ, ինչպես նաեւ չեն չափում ու զարգացնում հիմնադրի ոչ տեխնիկական հմտությունները։
Ինկուբացիա + mindset։ Բայց վերցնում է equity, ի տարբերություն մեզ։
Աշխատում են մարդու վրա, բայց առանց ինկուբացիայի եւ առանց չափելի ապացույցի, թե ինչ փոխվեց։
Միակը, որ մեկ ծրագրում համադրում է ինկուբացիա + չափվող ոչ տեխնիկական զարգացում, չի պահանջում առկա գաղափար կամ թիմ, եւ բացահայտ ասում է, թե ինչի վրա չի աշխատում։
Ով է վճարում
Ֆինանսավորման երկու տարբերակ ենք դիտարկում.
Մասնակիցն ինքն է հոգում իր մասնակցությունը՝ որպես անձնական ներդրում սեփական ձեռնարկատիրական ճանապարհում։
Կառույցը հովանավորում է երիտասարդների մասնակցությունը՝ դառնալով ծրագրի համահեղինակ / աջակից եւ ստանալով չափված talent pipeline։
Համագործակցություն կառույցների հետ
Դիտարկում ենք նաեւ համագործակցություն կառույցների հետ, ովքեր կդառնան ծրագրի համահեղինակ։ Փոխարենը՝ ապահովում են ծրագիրը համապատասխան տարածքով եւ մենթորական աջակցությամբ։
Առաջին քայլը՝ պիլոտ
Մեկ կոհորտ, փոքր եւ չափելի
Առաջին կոհորտը պիլոտ է՝ 12–16 մասնակից, 16 շաբաթ։ Ցանկալի գործընկերը եւ/կամ հովանավորը ԱՏՁՄ-ն է՝ որպես տեխնոլոգիական ոլորտի հիմնարար կառույց։
Ի՞նչ է ստանում ԱՏՁՄ-ն
ԱՏՁՄ-ի հայտարարած ուղղություններից են ՏՀ ոլորտի կադրերի պատրաստումն ու տեխնոլոգիական էկոհամակարգի զարգացումը։ DELTA-ն սնուցում է հենց այդ ուղղությունները.
- ձեռնարկատիրական եւ անձնային հմտություններով պատրաստ երիտասարդներ. այնտեղ, որտեղ Արմաթի նման ծրագրերը կերտում են տեխնիկական հմտություն, DELTA-ն ավելացնում է հիմնադիր դառնալու ոչ տեխնիկական շերտը
- վալիդացված խնդիրների եւ պատրաստ հիմնադիրների հոսք՝ որպես ապագա ստարտափների աղբյուր ԱՏՁՄ-ի էկոհամակարգում
- տեսանելիություն որպես երիտասարդ ձեռներեցությանն աջակցող առաջատար կառույց՝ ցածր ռիսկով, մեկ փոքր կոհորտի մասշտաբով
Սլավիկ Մուրադյան
- Մասնագիտությամբ ճարտարապետ, BIM մոդելավորող-ինժեների 7 տարվա աշխատանքային փորձով։
- Զուգահեռ մասնակցել եմ մարքեթինգի եւ կառավարման դասընթացների, «Հայաստանի Առաջին Բիզնես Դպրոց»-ի 8-ամսյա ձեռնարկատիրական դասընթացին։
- 3 տարի ղեկավարել եմ 300+ հոգանոց աշխարհասփյուռ համայնքի ամենօրյա կրթամշակութային ծրագրերը։
- Հիմնել եմ HumanUp Foundation-ը, որի առաքելությունն է ուղղորդել մարդուն դեպի ինքնաճանաչողություն եւ նպաստել նրա բազմակի ինտելեկտի զարգացմանը։
- Եղել եմ EPIC Incubation program-ի մասնակից եւ հաղթող ճանաչված երկու թիմերից մեկում։ Հասցրել եմ ձախողել 2 ստարտափ, երբ գաղափարով ոգեւորվածությունը զիջեց սառը դատողությանը՝ խնդիրը ցավոտ չէ, պահանջարկը փոքր է եւ հաճախորդը պատրաստ չէ վճարել դրա համար։
Ինչի համար է այս ամենը
Ես ստանձնել եմ առաքելություն՝ Հայաստանում ձեւավորել երիտասարդների համայնք, որը ունակ է՝
- բացահայտել երկրի արմատական խնդիրները
- մասնագետների, փորձագետների հետ մշակել դրանց իրական լուծումները
- ներգրավել անհրաժեշտ ռեսուրսները
- եւ կյանքի կոչել դրանք
Դրա համար կա մի բազմաշերտ գործնական ծրագիր, որը ես երկար ժամանակ մշակել եմ համապատասխան փորձագետների ուղղորդմամբ, փորձել եմ ֆինանսավորում գտնել դա իրականացնելու համար, բայց հենց ֆինանսավորման հարցը ձախողել եմ։ Գլխավոր պատճառը՝ ոչ ոք չէր վստահում մեծ ու բազմաշերտ ծրագրին, քանի դեռ չէր տեսել դրա փոքր հատվածն ու արդյունքը։ Այդ ծրագիրը կոչել էի «Լուսակամար»։
DELTA ծրագրի ընթացքում հնարավոր չափով կզարգացնենք մասնակիցների այն գիտելիքներն ու հմտությունները, որոնք ընկած են հենց «Լուսակամար»-ի հիմքում։ Հավանական է, որ այն կարող է դառնալ հենց «Լուսակամար» ծրագրի ֆինանսավորման աղբյուրներից մեկը։ Եվ, ի վերջո, դա կլինի հենց այն փոքր օրինակը, որը ես կարող եմ ցույց տալ որպես հաջողություն՝ մեծ ծրագիրը ներկայացնելու ժամանակ։
Այսպիսով, DELTA ծրագիրը այն առաջին քայլն է, որը տանելու է ինձ ու ծրագրով անցած երիտասարդներից շատերին դեպի «Լուսակամար», որպեսզի միասին կարողանանք երկրում իսկապես բարեփոխումներ անել եւ կերտել այն նորարար, առաջադեմ ու լուսավոր երկիրը, դեպի որը ձգտում ենք։
